Η Λεωφόρος Χαμιδιέ.. η σημερινή Εθνικής Αμύνης

Ο δρόμος που περνά μπροστά από το παλιό κτίριο της φιλοσοφικής και καταλήγει στην Εγνατία, στα τέλη του 20ου αιώνα ονομάζοταν ‘’Λεωφόρος Χαμιδιέ’’, για να μετονομαστεί αργότερα σε ‘’Ενώσεως’’ και ‘’Βασιλίσσης Σοφίας’’ ώσπου τελικά να πάρει το σημερινό της όνομα ‘’Εθνικής Αμύνης’’. Σε οδοιπορικό του 1910, η οδός Χαμιδιέ αναφέρεται και ως ‘’οδός Ελληνίδων΄΄ χάρη στις όμορφες Ελληνίδες, γόνους πλούσιων οικογενειών, που συνήθιζαν να μένουν εκεί και να κάνουν τις βόλτες τους.

Ο νέος δρόμος της Θεσσαλονίκης, που δημιουργήθηκε στη θέση των κατεδαφισμένων τειχών της ανατολικής πλευράς, είχε μια ιδιαίτερη αίγλη και μια αντίστοιχη πολιτισμική υπόσταση και αποτελώντας τη νέα ευρωπαϊκή πινελιά στη Θεσσαλονίκη. Διέθετε πεζοδρόμια, δενδροφύτευση, ήταν από την αρχή στρωμένος με κυβόλιθους ενώ από εκεί περνούσε και γραμμή του τραμ, για να εξυπηρετεί τη νέα ανατολική συνοικία των Εξοχών, που κατοικούνταν κυρίως από  Έλληνες και Εβραίους. Σύμφωνα με μαρτυρίες, δε διέθετε τίποτα το τουρκικό και η συνολική εικόνα του δρόμου ήταν ξεκάθαρα ευρωπαϊκή ενώ συχνά χαρακτηρίζεται ως ‘’οδός μεγαλοπρεπεστάτη’’.

Στη δυτική πλευρά του δρόμου υπήρχαν τα λεγόμενα ‘’ σουλτανικά’’, μια σειρά ομοιόμορφων διώροφων νεοκλασικών που ανήκαν στην ιδιοκτησία του σουλτάνου και νοικιάζονταν σε ιδιαίτερα ψηλές τιμές σε προξενεία και λέσχες αλλά και σε ευκατάστατες οικογένειες Ελλήνων. Εκεί είχαν εγκατασταθεί τα προξενεία της Ρουμανίας, της Βουλγαρίας, της Αυστροουγγαρίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Αγγλίας καθώς και οι οικογένειες πλούσιων Ελλήνων όπως του γιατρού Δημήτριου Ζάννα και του επιχειρηματία Δημοσθένη Αγγελλάκη.

Όπως και σήμερα, έτσι και τότε, κομβικό σημείο του δρόμου ήταν το σιντριβάνι στη διασταύρωση της λεωφόρου Χαμιδιέ (Εθνικής Αμύνης) με την Εγνατία. Το σιντριβάνι είχε εγκαινιαστεί σε λαμπρή τελετή στις 21 Σεπτεμβρίου του 1889  εξυπηρετώντας τις ανάγκες της περιοχής για νερό για πολλά χρόνια. Είναι σίγουρο, πως μετά από αυτές τις πληροφορίες θα αντικρίζουμε το κέντρο της Θεσσαλονίκης και ειδικά την οδο Εθνικής Αμύνης και το συντριβάνι με μια πιο γλυκιά μια ματιά..

Για το κείμενο αυτό χρησιμοποιήσαμε στοιχεία από τα βιβλία: ‘’Η Δύση της Ανατολής’’ Θεσσαλονίκη 1870-1912 Τα Χρόνια του Μετασχηματισμού, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2012 και Θεσσαλονίκη 1896, Γ. Μέγα Μ. Ανδριωτάκη, 2004 

Photo: 
Οδός Χαμιδιέ Εθνικής Αμύνης